Narzędzia wojny. Filozofia wobec wojen XXI wieku. Wykład Magdaleny M. Baran

Jeszcze kilka lat temu wojna wydawała się odległa. Była rozumiana przez pryzmat historii lub rozpatrywana jako wydarzenie mające miejsce w odległym kraju. Dziś jest na wyciągnięcie ręki, stała się elementem naszej codzienności, zmienia układ geopolityczny, stawia pod znakiem zapytania naszą codzienność, jakość relacji, stabilność odporności społecznej, nasze indywidualne i grupowe wyobrażenia o tym, kim jesteśmy wobec wojny. Równie poważne wyzwania wojna stawia naszemu myśleniu – a szczególnie filozofii i etyce. Pisał Krzysztof Michalski: „Wszelkie nasze pojęcia, wszystkie nasze wartości zrozumiałe są dopiero w kontekście wojny; dopiero gdy odkryjemy ich funkcjonowanie w konfrontacji mojego świata z tym innym («na wojnie»), co czeka za rogiem. Dopiero gdy skonfrontujemy nasze pojęcia i nasze wartości z czymś, co od nich radykalnie różne, dowiemy się, ile są warte”. Ta konfrontacja dokonuje się każdego dnia, zarówno gdy pytamy o teorię i praktykę wojny sprawiedliwej, jak również wtedy, gdy wojna „weryfikuje” nasze wartości, takie jak sprawiedliwość, odpowiedzialność, solidarność, patriotyzm, umiarkowanie czy wreszcie honor i odwaga. Przeciwstawia im swoje własne narzędzia: gniew, nienawiść, żądzę zemsty, chciwość i okrucieństwo. Co zatem pozostaje z naszego świata w kontekście wojny?

Magdalena M. Baran