JULIE MEHRETU
KAIROS/WARIACJE DUCHOLOGICZNE

Prezentowane na wystawie Archive Pages (1997) [Karty z archiwum] to rzadko pokazywane prace na papierze, które oferują bezpośredni wgląd w to, jak artystka podchodzi do materiału źródłowego. Selekcja zdjęć, wycinków, map i znaków, wyjętych z obiegu medialnego za pośrednictwem kserografii, układa się w atlas napięć między intymnością a zbiorowością, dokumentem a pamięcią. Ta metoda pracy nad obrazem pozostaje widoczna także w najnowszych abstrakcjach Mehretu. Punktem wyjścia dla tych obrazów są konkretne wydarzenia, w tym pandemia COVID-19 czy tragiczny w skutkach pożar Muzeum Narodowego Brazylii w Rio de Janeiro w 2018 roku. Obok katastrofy i klęski żywiołowej powracającymi tematami w jej twórczości są kapitalizm, globalizm, migracje i przesiedlenia.
 

Kluczowe dla warszawskiej ekspozycji są prace z cyklu TRANSpaintings [TRANSobrazy] – prezentowane w rzeźbiarskich aluminiowych rusztowaniach (Upright Brackets) autorstwa Nairy Baghramian. Ta seria prac czerpie z relacji mass mediów o wydarzeniach ostatnich lat, włącznie z inwazją Rosji na Ukrainę. Półprzezroczyste dwustronne obrazy oddają brutalność przywoływanych zdarzeń. Równocześnie zawiera się w nich – jak mówi artystka  – „to inne światło, które wciąż skądś się wydobywa, które wciąż jest możliwe”.

 

Wystawa prezentuje również rozbudowane kalendarium, które odzwierciedla szczególny wymiar praktyki Mehretu. Artystka gromadzi artefakty związanych ze zdarzeniami, które zaważyły na tym, jak dziś wygląda świat i jak my sami w nim funkcjonujemy. W owym archiwum z fragmentami historii powszechnej – publicznej – współistnieją najzupełniej osobiste przedmioty: zabawki jej dzieci, kamienie zbierane na plażach w różnych zakątkach świata, pamiątki z podróży. Wszystko to składa się na wyjątkowy, żywy atlas, obecny w całym dziele Mehretu.
 
Wielowarstwowe prace Julii Mehretu oddają tempo, niejednoznaczność i skomplikowanie dzisiejszego świata. Odbija się w nich wszechogarniające poczucie kryzysu i zagrożenia. Zamiast jednak dawać odpowiedzi i obiecywać ukojenie, artystka zaprasza do uważnego doświadczania życia z jego sprzecznościami i napięciami. To zaproszenie do wyjścia poza schemat prostych rozwiązań i uniwersalizujących opowieści.