Spotkanie
Estetyka upodmiotowienia. Spotkanie z Denisą Tomkovą
Wydarzenie towarzyszące wystawie Nadia Markiewicz. Misterioso
MIEJSCE
Sala warsztatowa C (wejście przez wieżę kinową)
JĘZYK
Angielski
WSTĘP
Wolny dzięki współpracy z Audi Polska
Nadia Markiewicz, Misterioso, 2025
Podczas spotkania z Denisą Tomkovą przyjrzymy się praktyce artystycznej Nadii Markiewicz oraz prezentowanym na wystawie Misterioso pracom artystycznym. W pierwszej części wydarzenia badaczka opowie o teorii estetyki upodmiotowienia, którą rozwija w wydanej niedawno książce Empowering Aesthetics: Contemporary Art from Post-Socialist Central Europe. Następnie Tomková zaprosi publiczność do wspólnego spaceru po wystawie, by porozmawiać o pracach Nadii Markiewicz w kontekście kluczowych idei zawartych w publikacji.
Prezentacja w MSN skupi się na wrażliwej sytuacji i doświadczeniach osób, których ciała traktowane są jako poza normą w postsocjalistycznych krajach Europy Środkowej, zwłaszcza kontekście dominujących w regionie heteronormatywności i ableizmu. Praktyka artystyczna Nadii Markiewicz rzuca tym dominującym narracjom wyzwanie, czyniąc nienormatywne ciała widocznymi oraz wzmacniając i upodmiotowiając je. Estetyka upodmiotowienia to subtelny opór, który może przybrać formę pokazywania się na własnych warunkach, z niecodziennym ciałem, co samo w sobie jest politycznym, radykalnym aktem (Markiewicz, 2024). W ten sposób estetyka upodmiotowienia nie sprowadza się jedynie do dzieła sztuki jako gotowego obiektu wystawionego w instytucji, lecz obejmuje cały projekt Markiewicz, który splata się z jej życiem i codziennymi strategiami podejmowanymi w celu wzmocnienia pozycji społeczności osób z niepełnosprawnościami,
Denisa Tomková, Empowering Aesthetics: Contemporary Art from Post-Socialist Central Europe, 2025
Empowering Aesthetics: Contemporary Art from Post-Socialist Central Europe
Książka Empowering Aesthetics prezentuje studia przypadków praktyk artystycznych z postsocjalistycznego krajów Europy Środkowej - Czech, Węgier, Polski i Słowacji - aby pokazać, w jaki sposób sztuka może stanowić wsparcie dla grup dyskryminowanych ze względu na płeć, orientację seksualną czy rasę. Estetyka upodmiotowienia (ang. empowering aesthetics), którą posługują się analizowani artystki artyści, związana jest nie tylko z intensywnym i krytycznym zaangażowaniem twórczyń i twórców, ale także ich głęboko osobistych doświadczeń. Każdy z rozdziałów szczegółowo przedstawia, jak wygląda kwestia równości społecznej w danych konkretnych kontekstach politycznych i geograficznych. Odwołując się do współczesnej filozofii oraz feministycznej, queerowej i dekolonialnej teorii (sztuki), autorka zwraca uwagę na przesunięcie w rozumieniu dzieła sztuki i doświadczenia estetycznego, rozumianych dziś raczej jako długotrwałe procesy niż natychmiastowe wrażenia i mających na celu zwrócenia uwagi na sytuację konkretnych społeczności. Empowering Aesthetics wpisuje się w tradycję koncepcji słabego oporu (Majewska 2021), queerowej sztuki porażki (Halberstam 2010) oraz polityki wrażliwości (Butler 2020). Ponadto, czerpiąc z myśli feministycznych pisarek i teoretyczek, Tomkova opisuje także to jak wyzwania materialne oraz kontekst społeczny, ekonomiczny i edukacyjny wpływają na proces produkcji artystycznej. Podkreśla również, że część twórczości artystycznej jest stale wykluczana poprzez mechanizm dyskryminacji estetycznej, w ramach którego niektóre formy sztuki postrzegane są jako naiwne, etniczne, prymitywne, niewykształcone czy ludowe (Baker 2011; Brooks 2015; Tlostanova 2017) i proponuje dekolonialne odczytanie tego rodzaju praktyk. W tym kontekście estetyka upodmiotowienia pełni istotną rolę w mierzeniu się z narastającym nacjonalizmem, homofobią, transfobią i ksenofobią w regionie, przyczyniając się jednocześnie do budowania inkluzywnej pamięci zbiorowej, która upodmiotawia jednostki systemowo marginalizowane.