100 lat warszawskim neonom!

Spotkanie z Julią Majewską które prowadzi Robert Jarosz, dedykujemy miejscu neonów w projekcie cywilizacyjnym powojennej Warszawy, ich znaczeniu dla warszawskiej tożsamości i obrazu miasta. 

W 1926 roku na skrzyżowaniu Marszałkowskiej i Alej Jerozolimskich zapłonął pierwszy neon w historii stolicy – Zjednoczonych Browarów Haberbuscha i Schielego. 

Myślimy o neonach jako o jednym z artystycznych fundamentów współczesnej miastotwórczości. Wyjątkową okazję do przyjrzenia się temu zjawisku daje zachowany w Archiwach Artystek i Artystów Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie wielotysięczny zbiór dokumentacji projektowej – rzadki i obszerny zapis pracy artystów i artystek funkcjonujących w ramach państwowego systemu sztuki PRL-u. Pokażemy część unikatowego zbioru i zajrzymy za kulisy powstawania neonów.

Przed wojną neony funkcjonowały przede wszystkim jako reklamy. Ich światło miało przyciągać wzrok, intrygować, sprzedawać. Wojna przerwała ten nocny spektakl. Po 1945 roku neony znów pojawiły  się w Warszawie, jednak dopiero po wydarzeniach odwilży 1956 roku nastąpił ich prawdziwy rozkwit. Powróciły ze zdwojoną siłą; projektowane przez artystów, coraz śmielej wkraczały w przestrzeń stolicy, a ich funkcja z reklamowej przesunęła się ku urbanistycznej – doświetlały i porządkowały wizualnie przestrzeń, wskazywały drogę po zmroku, nadając Warszawie wygląd nowoczesnej metropolii.

Neon stał się znakiem nowoczesnej aspiracji, fragmentem wielkomiejskiego pejzażu przeniesionym w rzeczywistość socjalistycznego miasta. Projektowane z niezwykłą swobodą, lapidarne, dowcipne i pełne fantazji, neony współtworzyły obraz stolicy odbudowującej się z ruin, z czasem stając się fenomenem kulturowym. Zmieniały się systemy i zmieniało się miasto. A Warszawa wciąż jest miastem neonów.