Jan Sowa
oprowadza po wystawie „Czym jest Oświecenie?”

  • Jan Sowa
    Jacques Callot (1592-1635), "Powieszenie" (1633) z cyklu rycin "Wielkie nieszczęścia wojny" ("Les grandes misères de la guerre"). Akwaforta, Inw.zb.d. 5162

Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie zaprasza na dyskursywne oprowadzanie Jana Sowy pt. „Czym jest anty-oświecenie? Fantazja i fantazmat w polityce od Stanisława Augusta po IV RP”.

Nie trzeba być akademicko wytrenowaną badaczką kultury, aby zauważyć, że polskie społeczeństwo miało i ma gigantyczne problemy z przyswojeniem podstawowych treści projektu oświeceniowego. Niewiele się pod tym względem zmieniło od czasów, gdy środowisko Monitora w połowie XVIII stulecia zmagało się z sarmackim obskurantyzmem. Nawet formacje polityczne umieszczające dzisiaj nowoczesność bądź obywatelskość w swojej nazwie nie są w stanie poprzeć nowoczesno-obywatelskiego – a więc również oświeceniowego – minimum, jakim jest prawo każdego i każdej do decydowania o tym, co dzieje się z jej ciałem. Można powiedzieć więcej: stosunek głównego nurtu polskiej kultury i polityki do oświecenia jest nie tylko krytyczny, ale wręcz antagonistyczny. Specyficzna historia naszego kraju i regionu sprawiły, że dominująca u nas tradycja społeczno-kulturowa postrzega oświecenie jako zasadniczo wrogie naszemu „prawdziwemu” sposobowi życia i rodzimemu zestawowi wartości. Dlatego powszechną reakcją na oświeceniowe dążenia jest w Polsce konstrukcja przeróżnych ekranów fantazji, które mają za zadanie – zgodnie z dwoma znaczeniami terminu „ekran” – zarówno bezpieczne separować nas od niewygodnych aspektów świata, jak i stworzyć płaszczyzny, na które możemy projektować krzepiące serce i ducha obrazy naszej domniemanej wielkości: od sarmackiej „złotej wolności” po populistyczne „wstawanie z kolan”.

Oprowadzanie po wystawie „Czym jest oświecenie?” skoncentruje się na tych jej elementach, które wiążą się z działaniem fantazji i fantazmatów oraz z ich rolą w dyskursie politycznym. Podzielone zostanie na dwie części – pierwsza przedstawi logikę funkcjonowania fantazji i fantazmatów, druga odnosić się będzie do wybranych zjawisk i kontrowersji otaczających w Polsce projekt oświeceniowy na przestrzeni ostatnich dwu stuleci.

Jan Sowa

dialektyczno-materialistyczny teoretyk i badacz społeczny. Doktor socjologii, habilitował się z kulturoznawstwa. Członek Komitetu Nauk o Kulturze PAN, kurator programu dyskursywnego i badań Biennale Warszawa. Autor ponad stu artykułów i kilku książek, m.in. "Fantomowe ciało króla" (2012), "Inna Rzeczpospolita jest możliwa" (2015) oraz – wspólnie z Krzysztofem Wolańskim – "Sport nie istnieje" (2017).

Zobacz także:

Wystawa i inne archiwalne wydarzenia towarzyszące:

19:00 Debata Jak pisać historię polskiej nowoczesności?Debata MUZEUM nad Wisłą
Wybrzeże Kościuszkowskie 22 (Skwer Kpt. S. Skibniewskiego "Cubryny"), Warszawa
14:00 Oprowadzanie Oprowadzanie w języku angielskim po wystawie „Czym jest Oświecenie?” MUZEUM nad Wisłą
Wybrzeże Kościuszkowskie 22 (Skwer Kpt. S. Skibniewskiego "Cubryny"), Warszawa
14:00 Oprowadzanie Oprowadzanie gościnne dr Karoliny Rychter po wystawie „Czym jest Oświecenie?”Oświecenie – niedokończony projekt? MUZEUM nad Wisłą
Wybrzeże Kościuszkowskie 22 (Skwer Kpt. S. Skibniewskiego "Cubryny"), Warszawa
18:30 Wykład Wykład Adama LipszycaOświecenie w zwierciadle spekulacji MUZEUM nad Wisłą
Wybrzeże Kościuszkowskie 22 (Skwer Kpt. S. Skibniewskiego "Cubryny"), Warszawa
15:00 Oprowadzanie Oprowadzanie po wystawie „Czym jest Oświecenie?”Popołudnie w Muzeum MUZEUM nad Wisłą
Wybrzeże Kościuszkowskie 22 (Skwer Kpt. S. Skibniewskiego "Cubryny"), Warszawa
18:00 Oprowadzanie Oprowadzanie w języku rosyjskim po wystawie „Czym jest Oświecenie?”Тур на русском языке по выставке „Что такое Просвeщение?” MUZEUM nad Wisłą
Wybrzeże Kościuszkowskie 22 (Skwer Kpt. S. Skibniewskiego "Cubryny"), Warszawa
Finisaż Małe i duże iluminacje w Muzeum nad WisłąFinisaż wystawy „Czym jest Oświecenie?” MUZEUM nad Wisłą
Wybrzeże Kościuszkowskie 22 (Skwer Kpt. S. Skibniewskiego "Cubryny"), Warszawa
14:00 Oprowadzanie Oprowadzanie w języku angielskim po wystawie „Czym jest Oświecenie?” MUZEUM nad Wisłą
Wybrzeże Kościuszkowskie 22 (Skwer Kpt. S. Skibniewskiego "Cubryny"), Warszawa
16:00 Oprowadzania Zbigniew Liberaoprowadza po wystawie „Czym jest Oświecenie?” MUZEUM nad Wisłą
Wybrzeże Kościuszkowskie 22 (Skwer Kpt. S. Skibniewskiego "Cubryny"), Warszawa