List do publiczności

wrzesień 2026

 

Droga Publiczności! 

 

W październiku miną dwa lata, odkąd otworzyliśmy dla Was nowy budynek przy Marszałkowskiej 103. Był to niezwykle intensywny czas, w którym chętnie u nas bywaliście – Muzeum odwiedziło ponad milion czterysta tysięcy widzów. MSN dołączył do grona europejskich muzeów kształtujących krajobraz współczesnej kultury.

 

Podczas hucznego otwarcia zaprosiliśmy Was do niemal pustego budynku, by przedstawić Wam jego architekturę i funkcje. Następnie – jako wstęp do rozmowy z Wami – zaprezentowaliśmy w całej przestrzeni Muzeum kolekcję, która definiowała sztukę od początku XXI wieku. Mniej więcej rok temu zaczęliśmy prezentację regularnego programu. 

 

Zapoczątkowało go Kijowskie Biennale z wystawą zatytułowaną Bliski Wschód, daleki Zachód, która dotyczyła geopolitycznego rozpoznania tego, w jaki sposób rozprzestrzeniają się autorytaryzmy (w tym rosyjski) oraz jak kurczy się sfera wolności i demokracji. Była to ważna deklaracja politycznego zaangażowania i społecznych zobowiązań instytucji publicznej, jaką jest Muzeum. Wystawą, która spotkała się z Waszym bardzo ciepłym przyjęciem (sto siedemdziesiąt tysięcy widzów), była Kwestia kobieca 1550–2025. Przygotowana przez amerykańską kuratorkę Alison Gingeras ekspozycja prezentowała ponad dwieście dzieł artystek z różnych obszarów geograficznych i kulturowych, klas społecznych i dziedzin sztuki, a jednocześnie pokazywała możliwości nowego Muzeum w zakresie popularyzowania i udostępniania dzieł sztuki oraz budowania narracji przekraczających granice specjalizacji i dyscyplin. Jednocześnie została otwarta wystawa Miasto kobiet, odwołująca się do ważnej współcześnie feministycznej tradycji opisu sztuki kobiet. 

 

Następnie zaprezentowaliśmy dwie wystawy monograficzne artystek, które stworzyły wyjątkowo wpływowe formy abstrakcji: polskiej awangardzistki Marii Jaremy i współczesnej amerykańskiej malarki Julie Mehretu. Kolejny ważny dla programu Muzeum format to proponujące nowe interpretacje wystawy tematyczne oparte o pionierskie badania. Taką wystawą jest trwająca do początku stycznia 2027 roku ekspozycja Jesteś w sercu zmian. Surrealizm i antyfaszyzm, pokazująca nie tylko wybór wyjątkowych dzieł światowego surrealizmu, ale także nową interpretację pojęcia surrealizmu – jako ruchu z gruntu politycznego, którego źródłem jest bunt wolnej wyobraźni przeciw politycznej przemocy czasów faszyzmu. Monografią cieszącą się Waszym uznaniem jest również otwarta latem wystawa Edward Dwurnik. Duma i wstyd, pokazująca to niezwykle popularne malarstwo w kontekście napięć klasowych późnego PRL-u i okresu transformacji ustrojowej w Polsce. 

 

Oprócz wystaw proponujemy intensywny, powstający często we współpracy z Wami, program publiczny i performatywny, programy filmowe w KINOMUZEUM i różnorodne zajęcia edukacyjne, a także pogłębione oprowadzania po wystawach, mniejsze wystawy studyjne oraz wspólne akcje społeczne. 

 

Po dwóch latach od inauguracji nowego budynku MSN to solidny muzealny program wystawienniczy, oparty na badaniach sztuki współczesnej i nowoczesnej, a także współpracy z artystkami i artystami, oraz dynamiczna mapa globalnych nurtów artystycznych, po której pomaga nawigować otwarta dyskusja o lokalnej wspólnocie politycznej tworzonej poprzez kulturę.

 

W nadchodzącym sezonie czekają nas kolejne wystawy i projekty publiczne. W najbliższych miesiącach skupimy się na medium rzeźby. Na wystawie Rzeźba po stabilności, której otwarcie planujemy już w październiku, pokażemy, jak zmienia się dziś jej język w reakcji na niepewność i rozedrganie współczesnego życia. Wcześniej, już we wrześniu, zainaugurujemy dwie rzeźby w przestrzeni publicznej. Na nieużywanym dotąd w celach wystawienniczych tarasie MSN-u rozpoczniemy cykl interwencji artystycznych widocznych z ulicy Marszałkowskiej. Pierwszą będzie praca Dominiki Olszowy Fontanna piasku, która mierzy się z melancholią czasów katastrofy klimatycznej. A na Placu Centralnym przy fasadzie Muzeum stanie niemal pięciometrowa rzeźba Valie Export, austriackiej artystki związanej z nurtem feminizmu, zatytułowana Sobowtórka. Praca przedstawiająca podwójne, odlane w brązie, przeskalowane w duchu pop-artu nożyce odnosi się do odcinania więzów przeszłości, do symbolicznych nowych początków – na Placu, w sztuce, w życiu społecznym – i tym samym inauguruje projekty publiczne Muzeum w tym miejscu. W przestrzeni wokół Muzeum będzie również obecna kolejna, osiemnasta już edycja WARSZAWY W BUDOWIE. Festiwal, poświęcony tym razem suwerenności żywnościowej Warszawy, jest zatytułowany Suwerenna i najedzona, a jego kulminacją będzie targ lokalnych producentów żywności przed MSN-em. 

 

Przygotowujemy się również na nowe wyzwania. Za najważniejsze z nich uznajemy rozbudowę kolekcji MSN-u, tak by pokazywała niezwykły moment wzmożenia aktywności artystycznej. Ma ona także odzwierciedlać zaangażowanie artystek i artystów w życie społeczne w Warszawie i w Polsce, jak również pokazywać nową geografię relacji artystycznych i redefiniować rolę sztuki z Europy Wschodniej na świecie. Gromadzenie kolekcji to proces długotrwały. A refleksji nad nim ma służyć planowana na początek 2027 roku wspólna prezentacja kolekcji MSN-u i Muzeum Królowej Zofii w Madrycie, jednego z wiodących muzeów sztuki współczesnej w Europie, którego zbiory symbolicznie zaczynają się od Guerniki Picassa i specjalizują się w różnych odsłonach sztuki społecznie zaangażowanej. Chcemy wspólnie dyskutować kwestie współczesnych lokalnych kanonów, ich transformacje i oddziaływanie na pojęcie kulturowej wspólnoty, chcemy też pokazywać kolekcję MSN-u w innych instytucjach i tym samym zderzać warszawską lokalność z innymi wizjami kanonu sztuki. W 2027 roku pokażemy naszą kolekcję w Galerii Arsenał w Białymstoku.

 

Jednocześnie zadaniem MSN-u pozostaje nieustanne rekonstruowanie mapy współczesnej kultury, orientacja w zmieniającym się świecie artystycznych eksperymentów. W planowanej na pierwszą połowę przyszłego roku wystawie Paniczny realizm kuratorka Natalia Sielewicz przygląda się współczesnej sztuce politycznej, dla której największym wyzwaniem jest defetyzm ery Trumpa.

 

Nieustająco zapraszamy do MSN-u, czekamy na Wasze opinie i uwagi, poprawiamy w miarę możliwości nasze niedociągnięcia. Jesteśmy otwarci na współpracę i zaspokajanie Waszych potrzeb względem programu Muzeum. Najszybciej możemy na nie odpowiadać w ramach programów publicznych.

 

Misją MSN-u jest zawiązywanie nowych twórczych relacji artystycznych i dostarczanie nowoczesnego, scalającego spoiwa kulturowego. Wychodzimy z założenia, że społeczeństwa potrzebują czegoś uniwersalnego, do czego mogłyby się odnieść, nawet gdyby miało to pozostać tylko przedmiotem krytyki. To się może wydarzyć tylko w dialogu, debacie lub konstruktywnym sporze. Dlatego zapraszamy do MSN-u!