Palma przygotowuje się do 25-lecia

Palma Joanny Rajkowskiej na rondzie de Gaulle’a zyskuje nową oprawę i przechodzi prace konserwatorskie, które pozwolą jej nadal funkcjonować w przestrzeni miasta. W 25. roku obecności w Warszawie pozostaje częścią tożsamości stolicy: zachowując swoją artystyczną formę, zmienia się wraz z miastem i jego mieszkańcami.

W ostatnim czasie wymieniono elementy korony, uszkodzone przez gwałtowny wiatr. Prace nad ich odtworzeniem zostały przeprowadzone we współpracy z naukowcami z Wydziału Inżynierii Materiałowej Politechniki Warszawskiej i specjalistami firmy Lubas. Na drzewie zawisły także daktyle wykonane przez mieszkanki i mieszkańców Warszawy podczas warsztatów z udziałem artystki w Muzeum Narodowym oraz w MSN-ie.
 

Renowacja Palmy jest odpowiedzią na zmieniające się warunki, w jakich funkcjonują dziś obiekty w przestrzeni publicznej. Gwałtowne zjawiska pogodowe stawiają nowe wymagania przed miejską infrastrukturą. W przypadku Palmy oznacza to konieczność łączenia troski o jej artystyczny charakter z wiedzą konstrukcyjną, materiałową i doświadczeniem osób odpowiedzialnych za bezpieczeństwo.

Zmienia się nie tylko sama Palma ale także miejsce, w którym stoi. Zarząd Dróg Miejskich rozpoczął rozpłytowanie jego centralnej wyspy. Około 500 m² betonowej nawierzchni zostanie zastąpione zielenią. U podstawy Palmy pojawi się niemal 7 tysięcy bylin i roślin cebulowych. Projekt, konsultowany z Joanną Rajkowską, zakłada stworzenie wokół Palmy miejskiej oazy. Wzniesienia obsadzone ostnicą i werbeną mają przypominać wyspy, a szałwia i kocimiętka – morze. Prace mają zakończyć się w listopadzie 2026 roku.

Palma stoi w Warszawie od 2002 roku. Przez blisko ćwierć wieku stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych dzieł sztuki w przestrzeni publicznej miasta, a także jego stałą mieszkanką. Od 2024 roku należy do kolekcji Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie.

Historia projektu zaczęła się od indywidualnej determinacji Joanny Rajkowskiej. Artystka, działając jako osoba prywatna, wynajęła fragment ronda de Gaulle’a i doprowadziła do ustawienia na nim palmy, która zastąpiła ustawioną tam wcześniej w tym miejscu choinkę i pojawiła się w Warszawie jako obiekt pozornie obcy – egzotyczny, niemożliwy, absurdalny.

Z czasem palma stała się punktem orientacyjnym, miejscem spotkań i obiektem, który mieszkańcy fotografują, komentują i wykorzystują na wiele różnych sposobów. Zaczęła żyć własnym życiem – na jej koronie zadomowiły się nawet ptaki.

Obecność Palmy przywołuje historię nazwy Alej Jerozolimskich i pamięć o wielokulturowej Warszawie, a jednocześnie odnosi się do miasta współczesnego – otwartego na różnorodność i nieustanną zmianę. 

Palma jest dziś naszym wspólnym dobrem. Przy jej funkcjonowaniu spotykają się różne kompetencje i doświadczenia: artystek i artystów, muzealniczek i muzealników, mieszkanek i mieszkańców, naukowców i naukowczyń, a także drogowców i tramwajarzy. Dla każdego z tych środowisk Palma jest czymś nieco innym – dziełem sztuki, obiektem konstrukcyjnym, elementem infrastruktury, a przede wszystkim częścią wspólnej przestrzeni miasta.

W 2027 roku minie 25 lat od momentu, kiedy Palma pojawiła się na rondzie de Gaulle’a. Ćwierć wieku to wystarczająco długo, by zobaczyć w niej nie tylko pojedynczą realizację artystyczną, ale fragment najnowszej historii Warszawy.