Spotkanie

XXXVI Seminarium Feministyczne: „Feministyczna historia sztuki poprzez wystawy. Aktualne praktyki”

17.05.2026 15:00–18:00
MIEJSCE

Audytorium

JĘZYK

Polski

WSTĘP

Wolny dzięki współpracy z marką Audi

Instalacja artystyczna na białej, schodkowej ekspozycji, przedstawiająca dłonie i stopy z brązu z czarnymi kępkami futra oraz rozrzuconymi fragmentami rogów. Minimalistyczna i intrygująca.
fot. Robert Głowacki
Historia sztuki feministycznej powstaje nie tylko poprzez książki czy artykuły naukowe. Pisana jest także poprzez wystawy. W przeciwieństwie do linearnej narracji tekstu historycznego, wystawa daje możliwość formowania konstelacji interpretacyjnych i dyskursywnych; tworzy przestrzenie kontaktu pomiędzy pracami o rozmaitych formach, buduje paralelne zestawienia, a także pozwala na przełamanie chronologii.
 
O ile w latach 70. w Europie Zachodniej dominował strategiczny esencjalizm i powstawały dziś już słynne wystawy sztuki kobiet, o tyle sytuacja w naszej części regionu wyglądała nieco inaczej. Jak pokazują badania profesor Agaty Jakubowskiej, wystawy sztuki kobiet realizowane były w Polsce już od końca XIX wieku – także w okresie międzywojennym oraz w czasie państwowego socjalizmu, często w ramach oficjalnych stowarzyszeń zawodowych. Towarzyszyła im niekiedy narracja dotycząca pracy kobiet, jak w przypadku jednej z najwcześniejszych tego typu prezentacji: Wystawy Pracy Kobiet, zorganizowanej w Muzeum Przemysłu i Rolnictwa w Warszawie w 1877.
Wystawa w muzeum, gdzie na jaskrawoczerwonej ścianie prezentowane są dzieła sztuki. Duży plakat poddający w wątpliwość stereotypy płciowe w sztuce kontrastuje z klasycznymi obrazami w ramkach.
fot. Robert Głowacki
W okresie późnego socjalizmu, obok inicjatyw oficjalnych pojawiały się także niezależne wystawy sztuki kobiet: Sztuka kobiet (Galeria ON, Poznań, 1980), przygotowana przez Izabellę Gustowską i Krystynę Piotrowską. Do tej tendencji nawiązywała również międzynarodowa wystawa zorganizowana przez Natalię LL w 1978 roku we Wrocławiu w Galerii PSP Jatki. Ponowne zainteresowanie wystawami prezentującymi twórczość osób identyfikujących się jako kobiety nastąpiło w Polsce po okresie transformacji wraz z rozwojem feministycznej historii sztuki.
 
W ostatnich latach w praktyce feministycznej pojawiły się nowe modele kuratorskie, które wychodzą poza zachodnie paradygmaty badawcze. Coraz częściej w centrum dyskusji pojawiają się także wątki związane z samą organizacją wystaw – takie jak troska, współpraca czy inkluzywność.
 
Zachęcamy do krytycznego przyjrzenia się wystawom realizowanym z perspektywy feministycznej historii sztuki, które prezentowane były w ostatnich latach w Polsce – zarówno tym dużym, przekrojowym, jak i mniejszym projektom, które nie uzyskały ogólnopolskiego rozgłosu. Zapraszamy do dyskusji nad tym, czym jest dziś wystawa feministyczna i jakie są metody tworzenia narracji feministycznej poprzez wystawę i w jej ramach – a może także nad koniecznością wykraczania poza samą narrację i spojrzenia na wystawę jako organizacyjną całość.
Kulista rzeźba przypominająca ludzki mózg, o fakturze złożonej z misternych fałd, spoczywa na gładkiej, jasnoszarej powierzchni, budząc ciekawość i intrygując.
fot. Robert Głowacki
Harmonogram wystąpień:
 
15:00–15:20
Marta Świetlik, Między reprezentacją a krytyką. Wystawa jako narzędzie feministycznej historii sztuki
 
15:20–15:40
Matki Twórczynie, Wystawa w Rotacyjnym Domu Kultury
 
15:40–16:00
Zofia Maria Gmurek, Feminizm w ekspozycji. Selektywna inkluzja i język ryzyka w praktykach kuratorskich
 
16:00–16:20
Karolina Majewska i Weronika Trojańska, Opowiadanie o sztuce feministycznej osób oglądających i nieoglądających wystawy 
 
16:20–16:40
Monika Czyżniewska, Afektywne archiwum: relacyjność i feministyczne kuratorstwo w Archive After Hand 
 
16:40–18:00
Dyskusja
 
Home|Program|
XXXVI Seminarium Feministyczne: „Feministyczna historia sztuki poprzez wystawy. Aktualne praktyki”