WARSZAWA W BUDOWIE 10
Sąsiedzi / Сусіди

  • WARSZAWA W BUDOWIE 10

Współczesne miasto można opisać jako nieustanną próbę uporania się z Obcym poprzez uczynienie go Sąsiadem.

Pojęcie sąsiada oznacza współistnienie i wyobcowanie, miłość i nienawiść, podobieństwo i inność. Słowo to jest notorycznie nadużywane w oficjalnych wypowiedziach przedstawicieli rządów narodowych, którzy wykorzystują je jako metaforę, nie biorąc pod uwagę wielości skojarzeń, jakie przywołuje. Sąsiedzi to także tytuł książki, której użyto w tym roku, by uzasadnić przyjęcie przez Sejm kontrowersyjnego prawa, które wywołało wzrost przejawów antysemityzmu i nastrojów antyukraińskich.

Podobnie jak mieszkańcy innych polskich miast, coraz więcej warszawiaków odkrywa, że ich sąsiadami mieszkającymi drzwi obok są Ukraińcy, Białorusini, Mołdawianie, Rosjanie, Gruzini lub Uzbecy. Rosnący napływ imigrantów zza wschodniej granicy oznacza, że po raz pierwszy od zakończenia II wojny światowej Polska przestaje być państwem monoetnicznym.

10. edycja festiwalu WARSZAWA W BUDOWIE odpowiada na tę sytuację, przełamując logikę tego festiwalu w sposób, który odzwierciedla zmiany zachodzące w polskim społeczeństwie. Zamiast mówić o rosnącej społeczności imigrantów zza wschodniej granicy za pomocą obiektywizującego i niezaangażowanego medium, jakim jest dzieło sztuki, festiwal przejmowany jest przez grupę przybyszów z Ukrainy (tak jak w wyobrażeniu niektórych osób, imigranci z tego kraju „przejmują” teraz miejsca pracy, instytucje i osiedla w wielu polskich miastach).

Wzrost migracji z Ukrainy do Polski nie odbywa się jednokierunkowo, lecz głęboko zmienia realia gospodarcze, polityczne i społeczne obydwu krajów. Tegoroczna edycja festiwalu obejmuje zatem dwie stolice Europy Wschodniej, które po 1991 roku obrały dwie skrajnie różne drogi rozwoju.

W Warszawie wystawa Sąsiedzi odbędzie się w powojennym modernistycznym pawilonie Cepelia, który w swoim założeniu miał sprzyjać rozwojowi nowego modelu polskiej tożsamości narodowej. Przez dziesiątki lat po rozwiązaniu Układu Warszawskiego miejsce to służyło w dość symboliczny sposób za salon gier. W Kijowie festiwal odbędzie się na terenie, który stanowi jeden z najbardziej uderzających symboli rozkładu tkanki społecznej i miejskiej w latach 90. XX wieku. Niegdyś tętniąca życiem trasa łącząca centrum Kijowa z Górnym Miastem, czyli biegnąca przez śródmieście Aleja Petriwska, stała się ziemią niczyją wskutek serii katastrof geologicznych i społecznych.

Dwa miasta, w których odbywa się projekt zatytułowany Sąsiedzi, spotkają się w przestrzeni wystawienniczej Cepelii w Warszawie. Wiele prac zaprezentowanych na wystawie dotyczy sposobów, w jakie pojęcie architektury i pozycja architekta ulegają obecnie przeobrażeniu w wyniku działania lokalnych i globalnych mechanizmów rynkowych lub ideologii politycznych minionej i obecnej epoki.

W tym projekcie idea „sąsiadów” kojarzy się z ciągłym napływem imigrantów, niepewnością zatrudnienia i przemianą, nie zaś z trwałym i stabilnym współistnieniem. To pozwala spojrzeć z innej perspektywy na ciągłe migracje do miast Europy Zachodniej i poza nią, często mylnie określane jako „kryzys migracyjny”. Projekt zwraca szczególną uwagę na wojnę ideologiczną, która rozgrywa się w publicznej przestrzeni miasta, odsłaniającą nowy wzrost napięć między grupami etnicznymi i próbę ustanowienia prawicowego monopolu na interpretację historii.

„Neighbours” to w języku angielskim termin neutralny pod względem płci. „Sąsiedzi”, ta językowa demonstracja męskiej siły wykorzystywana, jako symboliczny sposób wprowadzania niewystarczająco reprezentowanego, niewidzialnego zaangażowania kobiet w procesy kształtowania i użytkowania przestrzeni miejskich, ze szczególnym uwzględnieniem pracy przypisanej danej płci, jaką wykonują imigrantki zza wschodniej granicy.

***
 

Сучасне місто можна описати як нескінченну спробу дати собі раду з «іншим», представляючи його/її як «сусіда».

Поняття «сусід» позначає співіснування та відчуження, любов та ненависть, схожість та відмінність. Уряди національних держав часто зловживають цим словом в офіційному дискурсі, застосовуючи його як метафору і не беручи до уваги його внутрішню неоднозначність. «Сусіди» – це також назва книжки, яка цього року у Польщі була використана як мотив для ухвалення контроверсійного закону, що призвів до сплеску антисемітських та антиукраїнських настроїв.

Чимдалі більша кількість мешканців Варшави (та багатьох інших польських міст) виявляють, що їхні сусіди приїхали з України. Або ж із Білорусі, Молдови, Росії, Грузії, Узбекистану і так далі. Все більший наплив мігрантів з-за східного кордону призводить до того, що вперше з часів Другої Світової війни Польща перестає бути моноетнічною державою.

10-ий фестиваль «Варшава в будові» відповідає на цю ситуацію, відображаючи зміни, що відбуваються з польським суспільством, на рівні логіки самого проекту. Замість того, щоб говорити про дедалі більшу спільноту мігрантів з-за східного кордону в об’єктивованій та дистанційованій манері мистецької репрезентації, прибульці з України переймають контроль над самим фестивалем (подібно до того, як у деяких проявах масової уяви мігранти з цієї країни «переймають» робочі місця, інституції та житлові площі в численних польських містах).

Різке зростання міграційної хвилі з України в Польщу – зовсім не односторонній процес. Він суттєво змінює економічне, політичне та соціальне функціонування обох країн. Тому проект цьогорічного фестивалю розподілено між двома східноєвропейськими столицями, які після 1991 року пішли вражаюче різними шляхами розвитку.

У Варшаві виставку «Сусіди» розташовано у післявоєнному модерністському павільйоні «Цепелія», який мав слугувати місцем конструювання нової польської ідентичності. В часи після розірвання Варшавського договору це приміщення, символічно, трансформували в залу з ігровими автоматами. У Києві проект втілюватиметься на території, яка є одним із найбільш симптоматичних наслідків соціального та урбаністичного колапсу 1990-х років. Вулиця Петрівська, що колись була жвавою артерією між Подолом і Верхнім містом, після серії геологічних та соціальних катастроф перетворилася на непролазні хащі.

Два міста, в яких проходитиме проект «Сусіди», зустрінуться у виставковому просторі «Цепелії» у Варшаві. У деяких роботах з виставки осмислюються різні способи, у які за допомогою локальних та транснаціональних ринкових механізмів, а також минулих і теперішніх ідеологій, трансформується поняття архітектури та позиціонування її творців.

Ідея «сусідів» в рамках цього проекту розглядається радше як стан постійного руху, прекарності та трансформації, аніж як постійне, стабільне співіснування. Це відкриває своєрідну перспективу на сучасні потоки міграції в європейські міста та за їхні межі, що зазвичай помилково репрезентуються як «міграційна криза». Особлива увага приділяється ідеологічній битві, що розгортається у публічному міському просторі у вигляді міжетнічної ворожнечі та спроб встановити праву монополію на історію.

«Сусіди» в англійській мові – це гендерно нечутливе слово. Цей лінгвістичний симптом чоловічої влади символічно використовується в проекті для демонстрації недорепрезентованої, невидимої участі жінок у процесі формування та використання міського простору, з особливим акцентом на гендерованій праці жінок-мігранток з іншого боку польського східного кордону.  

Zobacz także:

Archiwalne wydarzenia z tego cyklu:

19:00 Wystawa Sąsiedzi. Otwarcie wystawyСусіди. Відкриття виставки
W cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10”
Pawilon Cepelii
Marszałkowska 99/101, Warszawa
12:30 Warsztaty Pomniki dla przyszłości. Działania rodzinneW cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10” Pawilon Cepelii
Marszałkowska 99/101, Warszawa
14:00 Oprowadzanie Oprowadzanie kuratorskie po wystawie „Sąsiedzi”Кураторська екскурсія фестивальною виставкою «Сусіди»
W cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10”
Pawilon Cepelii
Marszałkowska 99/101, Warszawa
16:00 Spotkanie WARSZAWA W BUDOWIE 10 w Kijowie. Spotkanie wokół projektu i pokaz filmu«Варшава в будові 10» у Києві. Зустріч навколо проекту та фільм-скринінг
W cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10”
MUZEUM na Pańskiej
Pańska 3 , Warszawa
16:00 Oprowadzanie Oprowadzanie po wystawie „Sąsiedzi”W cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10” Pawilon Cepelii
Marszałkowska 99/101, Warszawa
18:00 Dyskusja Drzwi w drzwi. Dyskusja o wystawie „Sąsiedzi”«Двері в двері». Дискусія на теми фестивальної виставки
W cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10”
MUZEUM na Pańskiej
Pańska 3 , Warszawa
08:00 Performans „Rosa Rotes”. Performans Aleki Polis«Rosa Rotes» Перформанс Алеки Поліс
W cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10”
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Nowogrodzka 1/3/5, Warszawa
15:00 Oprowadzanie Oprowadzanie po wystawie „Sąsiedzi”. Popołudnie w MuzeumW cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10” Pawilon Cepelii
Marszałkowska 99/101, Warszawa
17:00 Oprowadzanie Oprowadzanie z audiodeskrypcją po wystawie „Sąsiedzi”W cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10” Pawilon Cepelii
Marszałkowska 99/101, Warszawa
14:00 Spotkanie Dojrzali Wspaniali zapraszają na wspólne oglądanie wystawW cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10” Pawilon Cepelii
Marszałkowska 99/101, Warszawa
18:00 Warsztaty Wsłuchaj się w miasto. Warsztaty dla młodzieżyW cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10” Pawilon Cepelii
Marszałkowska 99/101, Warszawa
11:00 Spacer Niechciane dziedzictwo: pomniki PRL-u. Spacer miejski«Небажана спадщина: пам'ятники Польської Народної Республіки». Міська прогулянка
W cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10”
plac Bankowy
, Warszawa
12:00 Warsztaty Emesenki: Sąsiedzi z tekturowego miasta. Sztuka dla najmłodszychW cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10” Pawilon Cepelii
Marszałkowska 99/101, Warszawa
13:00 Warsztaty Sąsiedzka układanka. Działania rodzinneW cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10” Pawilon Cepelii
Marszałkowska 99/101, Warszawa
16:00 Oprowadzanie Oprowadzanie w języku angielskim po wystawie „Sąsiedzi”W cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10” Pawilon Cepelii
Marszałkowska 99/101, Warszawa
14:00 Oprowadzanie Oprowadzanie w języku ukraińskim po wystawie „Sąsiedzi”Екскурсія по виставці «Сусіди» українською мовою
W cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10”
Pawilon Cepelii
Marszałkowska 99/101, Warszawa
16:00 Wykład Architektura handlowa powojennej Warszawy. Wykład Ewy Perlińskiej-Kobieżyńskiej«Комерційна архітектура післявоєнної Варшави». Лекція Еви Перлінської-Кобєжинської
W cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10”
MUZEUM na Pańskiej
Pańska 3 , Warszawa
16:00 Oprowadzanie Oprowadzanie po wystawie „Sąsiedzi”W cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10” Pawilon Cepelii
Marszałkowska 99/101, Warszawa
15:00 Oprowadzanie Oprowadzanie po wystawie „Sąsiedzi”. Popołudnie w MuzeumW cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10” Pawilon Cepelii
Marszałkowska 99/101, Warszawa
17:00 Warsztaty SZTUKA – TOŻSAMOŚĆ – ULICA. Warszawski street art warsztaty dostosowane do potrzeb dorosłych z ASDW cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10” Pawilon Cepelii
Marszałkowska 99/101, Warszawa
18:00 Oprowadzanie Oprowadzanie po wystawie „Sąsiedzi”W cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10” Pawilon Cepelii
Marszałkowska 99/101, Warszawa
18:00 Warsztaty Przenikanie w miasto. Warsztaty choreograficzne dla młodzieżyW cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10” Pawilon Cepelii
Marszałkowska 99/101, Warszawa
11:00 Warsztaty Bardzo szczęśliwy blok mieszkalny. Warsztaty dostosowane do potrzeb dzieci z ASDW cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10” Pawilon Cepelii
Marszałkowska 99/101, Warszawa
13:00 Warsztaty Podglądacze sztuki. Działania rodzinne W cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10” Pawilon Cepelii
Marszałkowska 99/101, Warszawa
16:00 Oprowadzanie Oprowadzanie w języku angielskim po wystawie „Sąsiedzi”W cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10” Pawilon Cepelii
Marszałkowska 99/101, Warszawa
18:00 Film KIJÓW W BUDOWIE. Pokaz filmów o ukraińskich projektach miejskich«Київ у будові». Покази українських урбаністичних проектів
W cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10”
MUZEUM na Pańskiej
Pańska 3 , Warszawa
14:00 Oprowadzanie Oprowadzanie w języku ukraińskim po wystawie „Sąsiedzi”Екскурсія по виставці «Сусіди» українською мовою
W cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10”
Pawilon Cepelii
Marszałkowska 99/101, Warszawa
16:00 Oprowadzanie Oprowadzanie kuratorskie po wystawie „Sąsiedzi”Кураторська екскурсія фестивальною виставкою «Сусіди»
W cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10”
Pawilon Cepelii
Marszałkowska 99/101, Warszawa
17:00 Spotkanie Miasto i jego krajobraz. Wokół ukraińskiej architektury modernistycznejМісто і його ландшафт. Навколо модерністської архітектури в Україні
W cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10”
MUZEUM na Pańskiej
Pańska 3 , Warszawa
15:00 Oprowadzanie Oprowadzanie po wystawie „Sąsiedzi”. Popołudnie w MuzeumW cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10” Pawilon Cepelii
Marszałkowska 99/101, Warszawa
18:00 Oprowadzanie Oprowadzanie w Polskim Języku Migowym po wystawie „Sąsiedzi”W cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10” Pawilon Cepelii
Marszałkowska 99/101, Warszawa
12:00 Warsztaty Emesenki: Kosmiczna architektura. Sztuka dla najmłodszychW cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10” Pawilon Cepelii
Marszałkowska 99/101, Warszawa
16:00 Oprowadzanie Oprowadzanie w języku angielskim po wystawie „Sąsiedzi”W cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10” Pawilon Cepelii
Marszałkowska 99/101, Warszawa
17:00 Spotkanie Nowe sąsiedztwo: Marina Napruszkina w rozmowie z Wasylem CzerepanynemПрезентація ініціативи «Нове сусідство»: Марини Напрушкіної розмовляє з Василем Черепанином
W cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10”
MUZEUM na Pańskiej
Pańska 3 , Warszawa
14:00 Oprowadzanie Oprowadzanie w języku ukraińskim po wystawie „Sąsiedzi”Екскурсія по виставці «Сусіди» українською мовою
W cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10”
Pawilon Cepelii
Marszałkowska 99/101, Warszawa
16:00 Oprowadzanie Oprowadzanie po wystawie „Sąsiedzi”W cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10” Pawilon Cepelii
Marszałkowska 99/101, Warszawa
17:00 Dyskusja Polityka migracyjna a warunki pracy. Rozmowa wokół pracy Ukraińców w Polsce Дискусія про польську політику щодо українських мігрантів та біженців
W cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10”
MUZEUM na Pańskiej
Pańska 3 , Warszawa
15:00 Oprowadzanie Oprowadzanie po wystawie „Sąsiedzi”. Popołudnie w MuzeumW cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10” Pawilon Cepelii
Marszałkowska 99/101, Warszawa
18:00 Oprowadzanie Oprowadzanie w języku rosyjskim po wystawie „Sąsiedzi”Экскурсия на русском языке по выставке «Соседи»
W cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10”
Pawilon Cepelii
Marszałkowska 99/101, Warszawa
18:00 Oprowadzanie Oprowadzanie choreograficzne po wystawie „Sąsiedzi”W cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10” Pawilon Cepelii
Marszałkowska 99/101, Warszawa
18:00 Warsztaty Granice obcości – języki inności: szaleńcy, czarownice i ludzie o psich głowach. Warsztaty dla młodzieżyW cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10” Pawilon Cepelii
Marszałkowska 99/101, Warszawa
18:00 Oprowadzanie Oprowadzanie po wystawie „Sąsiedzi”W cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10” Pawilon Cepelii
Marszałkowska 99/101, Warszawa
13:00 Warsztaty Latające talerze? Działania rodzinne W cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10” Pawilon Cepelii
Marszałkowska 99/101, Warszawa
16:00 Sympozjum Dekonstrukcja antykomunizmu. Sympozjum«Деконструюючи антикомунізм». Симпозіум
W cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10”
MUZEUM na Pańskiej
Pańska 3 , Warszawa
16:00 Oprowadzanie Oprowadzanie w języku angielskim po wystawie „Sąsiedzi”W cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10” Pawilon Cepelii
Marszałkowska 99/101, Warszawa
19:00 Film „Ceremonia”. Pokaz filmu i wykład Phila CollinsaПоказ фільму «Церемонія» та розмова з Філом Коллінзом
W cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10”
MUZEUM na Pańskiej
Pańska 3 , Warszawa
14:00 Oprowadzanie Oprowadzanie kuratorskie po wystawie „Sąsiedzi”Кураторська екскурсія фестивальною виставкою «Сусіди»
W cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10”
Pawilon Cepelii
Marszałkowska 99/101, Warszawa
16:00 Oprowadzanie Oprowadzanie po wystawie „Sąsiedzi”W cyklu „WARSZAWA W BUDOWIE 10” Pawilon Cepelii
Marszałkowska 99/101, Warszawa